ΕΥΑΘ: Δεν αρκεί ο δημόσιος χαρακτήρας;

0

Άρθρο του Αναστάσιου Ασκητά

Η βλάβη στον αγωγό της ΕΥΑΘ που άφησε για αρκετές μέρες τη Θεσσαλονίκη χωρίς νερό και έφερε στα όριά τους τους Θεσσαλονικείς, υπήρξε χρυσή ευκαιρία για τους γνωστούς θιασώτες του ξεπουλήματος, να ανοίξουν το ζήτημα της ιδιωτικοποίησης του νερού, εκμεταλλευόμενοι την αγανάκτηση των πολιτών.

Μπορεί η σημαντική βλάβη και η τεράστια ταλαιπωρία των πολιτών της Θεσσαλονίκης να τους έκανε θετικότερα διακείμενους προς την ιδέα της ιδιωτικοποίησης, μέσα από ένα σκεπτικό αρκετά σαθρό, αποτελεί όμως χυδαιότητα να σπεύδει κάποιος να εκμεταλλευτεί τα τεταμένα νεύρα για ένα ζήτημα –ποιότητας- ζωής.

Η συζήτηση για την ιδιωτικοποίηση του σημαντικότερου αγαθού της ζωής θα έπρεπε να αρχίζει και να τελειώνει στον ίδιο τον ορισμό του ως σημαντικότερου αγαθού της ζωής. Δεν μπορεί να αφήνεται σε αγοραίο καθορισμό η διανομή του και να αποστειρώνεται από τις κοινωνικές ανάγκες και τη δημοκρατική νομιμοποίηση. Όσον αφορά, μάλιστα, το νερό της Θεσσαλονίκης, η συντριπτική τοποθέτηση των πολιτών κατά της ιδιωτικοποίησης στο δημοψήφισμα του 2014, κάνει την περαιτέρω συζήτηση περιττή.

Το ζήτημα είναι άλλο, όμως. Στην προσπάθεια να μετριαστούν οι αντιδράσεις εφευρέθηκαν ευφυολογήματα σαν το «διασφάλιση του δημόσιου χαρακτήρα του νερού» και άλλα. Αρκεί αυτό; Αρκεί να λέει κανείς πως το νερό είναι δημόσιο αγαθό ενώ η διανομή του υπόκειται στις δυνάμεις της αγοράς; Αρκεί η διατήρηση του 51% των μετοχών των Ανώνυμων Εταιρειών Ύδρευσης και Αποχέτευσης από το δημόσιο για να διασφαλιστεί η κοινωνικά επιθυμητή διανομή; Αρκεί η «διασφάλιση του δημόσιου χαρακτήρα του νερού» για να κατοχυρωθούν οι κοινωνικές ανάγκες;

Η απάντηση στα παραπάνω ερωτήματα είναι ίδια με την απάντηση του ερωτήματος στο δημοψήφισμα για την ιδιωτικοποίηση του νερού, το 2014. Ξεκάθαρα και χωρίς δεύτερη σκέψη, όχι.

Δεν αρκεί ο «δημόσιος χαρακτήρας», όταν η διαχειρίστρια εταιρεία λαμβάνει αποφάσεις με βάση τις δυνάμεις της αγοράς και με σκοπό το λογιστικό κέρδος. Χρειάζεται διαχείριση με σκοπό τη διασφάλιση του δημοσίου συμφέροντος. Χρειάζεται να ταυτίζεται το δημόσιο με το κοινωνικό συμφέρον. Όταν, δηλαδή, στο τέλος της χρονιάς η εταιρεία θα καταγράφει κέρδη δεν νοείται αυτά να νέμονται ως μέρισμα στους μετόχους (ακόμα και στο δημόσιο), αλλά να επενδύονται σε υποδομές, ώστε να μην σπάνε οι απαρχαιωμένοι αγωγοί, ή, αν οι υποδομές είναι άρτιες, να επιστρέφονται ως ελαφρύνσεις στην κοινωνία.

Μπορεί η ιδέα του «δημόσιου χαρακτήρα» να γεννήθηκε ως αμυντική στάση στη νεοφιλελεύθερη επίθεση στα δημόσια αγαθά, ή ως παρελκυστική τακτική ώστε να επιτευχθεί σταδιακά ο στόχος της ιδιωτικοποίησης, ωστόσο απαιτείται να απορριφθεί με την ίδια σιγουριά που απορρίπτεται η καθαρή ιδιωτικοποίηση.

Μια δημόσια εταιρεία που λειτουργεί με όρους ιδιωτικής, δεν αποτελεί ωφέλιμη επιλογή για εταιρείες διανομής δημοσίων αγαθών (νερό, ενέργεια). Οι διαχειρίστριες εταιρείες αυτών των αγαθών, οφείλουν να λειτουργούν με γνώμονα τη μεγιστοποίηση του κοινωνικού οφέλους και όχι του επιχειρηματικού κέρδους. Και αν πρέπει να συνεργαστούν με τον ιδιωτικό τομέα, και πάλι με στόχο τη μεγιστοποίηση του κοινωνικού οφέλους θα πρέπει να το κάνουν και όχι στο πλαίσιο μείωσης του κόστους με αμφίβολο αποτέλεσμα στην ποιότητα ή οποιασδήποτε αμφιλεγόμενης επιχειρηματικής πρακτικής.

Επομένως, είναι ανάγκη, μαζί με την απόρριψη της ίδιας της ιδιωτικοποίησης, να απορριφθεί και η αγοραία λειτουργία των εταιρειών ύδρευσης. Το αίτημα πρέπει να είναι η λειτουργία τους με βάση τις κοινωνικές ανάγκες ώστε να παρέχεται υπηρεσία υψηλής ποιότητας, να διασφαλίζεται η πρόσβαση για όλους τους πολίτες και οι επενδύσεις σε υποδομές ώστε να μη σπάνε οι απαρχαιωμένοι αγωγοί υποβάλλοντας την πόλη σε τριτοκοσμικές συνθήκες.

Η ταλαιπωρία της προηγούμενης εβδομάδας δεν είναι αποτέλεσμα της δημόσιας διαχείρισης του νερού, αλλά της χρόνιας απαξίωσης των υποδομών και απουσίας της ποιότητας ζωής από την πυξίδα λειτουργίας των εταιρειών που διαχειρίζονται τα δημόσια αγαθά. Επομένως, η ιδιωτικοποίηση δεν είναι η λύση, αλλά το πρόβλημα. Όπως, λύση δεν είναι και η «διασφάλιση του δημόσιου χαρακτήρα του νερού». Είναι ένα πρόβλημα με άλλο όνομα.

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.